Kinderen lezen steeds minder. Hun ouders ook. Geen wonder dus dat de taalarmoede in Nederland steeds groter wordt. En dat is zorgelijk, vindt locatiedirecteur Gerard Berends van de bovenbouw havo en vwo van het Zuyderzee Lyceum in Emmeloord. ‘We moeten taal weer meer omarmen, want taal is overal.’ Op zijn school wordt er daarom al ruim een jaar elke week een uur verplicht gelezen door iedereen die in het schoolgebouw is. Heel Senior Leest. Punt uit.
Van scholier tot docent, directeur en zelfs de conciërges; twee keer per week is het sinds eind 2023 een halfuur lezen geblazen op het senior aan de Professor ter Veenstraat. ‘Iedereen doet mee. Ik ook,’ vertelt Berends. Hij heeft net een boek van Herman Koch uit. ‘Ga je erover schrijven, heet het. Het gaat over hoe hij omgaat met zijn kankerdiagnose. Prachtig geschreven.’
Elke week is er een nieuw leesschema, de scholieren lezen gewoon tijdens hun lessen. ‘Het is een rustmoment. En ja, in het begin was er natuurlijk echt wel weerstand. Ook vanuit de docenten. Het slokt toch weer tijd op. Maar inmiddels is iedereen er wel aan gewend en zien we ook dat het werkt.’
Grotere woordenschat
Het begon als een pilot van een jaar op school na de signalen vanuit de overheid over de taalbeheersing in Nederland. ‘Wij zijn er na dat jaar mee doorgegaan, omdat we zagen dat de woordenschat van onze leerlingen door het leesuur groter werd. Bovendien kwamen veel kinderen over hun leesangst heen.’
Volgens de deskundigen werkt een beperkte leesvaardigheid door in alle facetten van een mensenleven. Lezen vergroot niet alleen de woordenschat, het lezen van lange en complexe teksten vraagt focus en ontwikkelt het denkvermogen.
Taal omarmen
‘Kritisch en analytisch leren denken, begint met goed leren lezen. We moeten taal omarmen. Taal is namelijk overal in verweven, daar kun je gewoon niet zonder,’ legt Berends uit.
Dat lezen minder populair is geworden, vindt de locatiedirecteur niet zo gek. ‘De wereld is tegenwoordig helemaal gevisualiseerd. We zijn door onze mobiele telefoons gewend geraakt aan snelle prikkels. Daardoor worden kranten en boeken veel minder gelezen en bijvoorbeeld ook minder bordspelletjes gedaan of zelfs live gesprekken gevoerd.’
Met de ban van de mobieltjes op de school, is er al een boel gewonnen, verzekert Berends. ‘Je ziet leerlingen in de pauzes weer met elkaar praten en spelletjes doen. Of een boek lezen.’
Normaal onderdeel van het leven
Met Heel Senior Leest ontwikkelt de woordenschat zich nog meer, stelt hij. ‘De taalarmoede in de Noordoostpolder is groter dan in de rest van Nederland. Daar willen wij als school iets tegen doen. Door die leesuurtjes vol te houden, wordt lezen een normaal onderdeel van het leven van onze leerlingen. En krijgen ze automatisch een grotere woordenschat.’
Het Zuyderzee College is van plan om het lezen op school breder te gaan trekken. Berends: ‘We zitten te denken aan een leesclub bijvoorbeeld. Dat leerlingen en docenten samen een boek lezen en dat met elkaar bespreken. Zo leren ze ook hun gedachten en gevoelens onder woorden te brengen en bepaalde thema’s bespreekbaar te maken.’
Verbeelding
Leerlingen van 5 vwo houden al eens per jaar de Avond van de Verbeelding. In het theater verbeelden ze met zang, dans en toneelspel een gedicht dat ze zelf hebben uitgekozen. ‘Op die manier zijn ze heel creatief bezig met taal, dat geeft ook weer verdieping aan hun taalbeleving en woordenschat.’
